demo image
    | Forsķša  | Įlit annarra  | Um höfundinn  | Tölvupóstur  | Tenglasafniš | Gestabókin | Spjall |
Barnauppeldi
Mjallhvķt
Uppeldismistök
Holdleg munśš
Streita barna
Fęšingin
Vķsindi
Dulspeki
Fķkniefnamįl
Mannfręši
Nżöld
Vištöl
Žjóšmįl
Ašsent efni
Įhrif fęšingarreynslunnar

Į undanförnum įrum hefur vaxandi hópur sįlfręšinga og gešlękna haldiš žvķ fram aš rekja megi rętur sjśkdóma ķ bernsku og į fulloršinsįrum til fęšingarreynslunnar og įfalla ķ móšurkviši. Myron Hofer, gešlęknir viš Montefiore sjśkrahśsiš ķ New York, segir aš nżlegar rannsóknir vķsindamanna stašfesti aš ,,įhrif fyrir fęšingu, af įfengi, metadóni, heróķni, sterkum svefnlyfjum, róandi lyfjum og amfetamķni, kalli fram langvinn įhrif į hegšun afkvęmisins, hvort heldur er į gelgjuskeiši eša fulloršiš". Jafnframt aukast sķfellt sannanir fyrir žvķ aš streita barnshafandi móšur, reykingar, kaffineysla, mikill og langvarandi hįvaši og jafnvel neikvętt hugarįstand hafi įhrif į framtķšarheilsu barnsins.

Sķšastlišin įratug hafa lęknar ķ vaxandi męli tekiš fram fyrir hendurnar į ljósmęšrum žegar kemur aš barnsburši. Fęšing er ekki sjśkdómur og žess vegna ešlilegra aš hefšbundiš hlutverk ljósmęšra verši styrkt ķ sessi.

Įhrif fęšingarreynslunnar į lķf okkar hafa löngum veriš kunn mešal sįlfręšinga į Vesturlöndum. Sigmund Freud varpaši til dęmis fram žeirri tilgįtu aš sum form kvķša og öryggisleysis mętti rekja til fęšingarreynslunnar, žegar hiš nżfędda barn veršur fyrir įfalli vegna ašskilnašar viš móšurina. Otto Rank, sem var einn af lęrisveinum Freuds, taldi aš fęšingin vęri ungvišinu skelfileg reynsla og meginįstęšan fyrir taugaveiklun, žunglyndi og jafnvel sefasżki. Wilhelm Reich var hins vegar žeirrar skošunar aš fęšingin vęri ķ ešli sķnu į engan hįtt skašleg barninu heldur žęr fęšingarašferšir sem tķškast į nśtķmasjśkrahśsum.

Vaxandi umręša um fęšingarašferšir

Ašstęšur į fęšingardeildum nśtķmasjśkrahśsa hafa veriš mikiš til umręšu į Noršurlöndum į sķšustu įrum. i Svķžjóš hefur til aš mynda veriš stofnuš hreyfing foreldra, sįlfręšinga, lękna og ljósmęšra sem hvetja eindregiš til žess aš konur fęši börn sķn ķ heimahśsum. Sęnsk sjśkrahśs hafa veriš gagnrżnd fyrir aš gleyma manneskjulegum žįttum ķ kapphlaupi um hagkvęmni og skipulag. Ķ Danmörku starfar jafnframt svipuš hreyfing. Ekki alls fyrir löngu fjallaši žżska tķmaritiš Der Spiegel ķtarlega um mismunandi fęšingarašferšir og žęr sįlfręšilegu skemmdir sem sumir telja aš fęšingarašferšir sjśkrahśsa hafi ķ för meš sér. Žar var mešal annars rętt viš breska gešlękninn R.D. Laing en hann hefur sett fram žį skošun aš orsakir alvarlegra gešsjśkdóma, eins og til dęmis żmissa afbrigša gešklofa, megi rekja til atburša er tengjast fęšingunni.

"Žrjįr helstu ašferširnar, sem notašar hafa veriš ķ upprunamešferš, eru aldursendurhvarf meš dįleišslu, gešlyfjaašferš meš notkun LSD og eftirherma af fęšingarreynslunni."

Breski barnalęknirinn og sįlkönnušurinn Donald W. Winnicott hefur greint frį žvķ hvernig sumir sjśklinga hans hafi endurlifaš nįkvęman gang fęšingar sinnar. Żmsir ašrir hafa bent į mikilvęgi fęšingarinnar og hvernig jafnvel sįrsauki ófędds barns getur greypst ķ undirmešvitundina og valdiš erfišleikum sķšar į ęvinni. Žróašar hafa veriš sérstakar ašferšir ķ sįllękningum sem eiga aš aušvelda fólki aš endurlifa fęšingarįfall sitt og bęlda reynslu śr móšurkviši. Mešal įhrifamanna į žessu sviši mį nefna breska gešlękninn Frank Lake, dr. Stanislav Grof og bandarķska gešlękninn Arthur Janov. Viš störf sķn aš endurfęšingu eša upprunamešferš hafa žessir ašilar tališ sig geta lęknaš żmsa sjśkdóma, sem aš žeirra mati, mį rekja til upplifana fyrir fęšingu, žar į mešal mķgreni, astma, žunglyndi, innilokunarkennd, ofsóknarhugmyndir og kynkulda.

Žrjįr helstu ašferširnar, sem notašar hafa veriš ķ upprunamešferš, eru aldursendurhvarf meš dįleišslu, gešlyfjaašferš meš notkun LSD og eftirherma af fęšingarreynslunni sem varš til eftir aš notkun į LSD til lękninga var bönnuš. Einnig hefur öndun veriš notuš til aš stušla aš endurfęšingarupplifun. Meš vissri öndunartękni er blóšiš hreinsaš af kolsżru og hlašiš aftur sśrefni. Viš žaš losnar um djśpstęša vöšvaspennu og innibyrgšar tilfinningar sem tengjast fęšingunni og frumbernsku brjótast fram.

Sįrsauki nśtķmafęšinga

Ķvar Rafn

Nśtķma fęšingarašferšir leggja įherslu į mikilvęgi fyrstu mķnśtnanna utan móšurkvišar og aš nżfętt barniš myndi lķkamlegt og tilfinningalegt samband viš foreldri sķn.

Ef marka mį reynslu žeirra einstaklinga sem undir handleišslu endurfęšingartęknis hafa endurlifaš fęšingu sķna geta vissar fęšingarašstęšur valdiš nżburanum bęši sįrsauka og sįlfręšilegu įfalli. Ef viš skošum fęšinguna frį sjónarhóli hins nżfędda barns veršur žessi fullyršing ekki eins frįleit og ętla mętti ķ fyrstu.

Ķ mörgum tilfellum er faširinn ekki višstaddur fęšinguna. Žaš hefur óbein įhrif į ungvišiš vegna žess aš móširin er spenntari fyrir vikiš og öll spenna kemur fram sem herpingur ķ vöšvum lķkamans og getur žvķ truflaš ešlilega fęšingu. Žar aš auki er konan yfirleitt umkringd stórum hópi fólks sem hśn žekkir ekkert. Konan er lįtin liggja į bakinu žegar hśn fęšir en žaš dregur śr möguleikum hennar til aš taka virkan žįtt ķ fęšingunni. Barniš fęšist sķšan inn ķ skjannabirtu ķ umhverfi sem er bęši kalt og hįvašasamt. Eftir aš hafa veriš ķ 37 grįša heitu legvatni ķ nķu mįnuši fęšist žaš ķ 18 til 20 grįša heitt herbergi.

"Į sķšustu įrum hafa hins vegar įtt sér staš breytingar til batnašar į sumum sjśkrahśsum er žaš einkum vegna įhrifa franska fęšingarlęknisins Fredericks Leboyer og annarra er vilja mildar fęšingarašferšir."

Naflastrengurinn, sem flytur barninu sśrefni og fleira frį móšurinni, er sķšan klipptur įšur en viškvęm lungu ungvišisins hafa vanist hinu nżja andrśmslofti. Pķpu er trošiš upp ķ nasirnar į žvķ og sęrandi vökvi settur ķ viškvęm augun. Ķ Bandarķkjunum tķškašist lengi vel aš halda barninu uppi į fótunum og slį žéttingafast ķ bak žess. Ķ staš žess aš vera lagt į bert hörund móšurinnar er barninu loks vöšlaš inn ķ dśk, tekiš ķ burtu frį móšur sinni og inn ķ annaš herbergi.

Mannśšlegar fęšingarašferšir

Į sķšustu įrum hafa hins vegar įtt sér staš breytingar til batnašar į sumum sjśkrahśsum og fęšingarheimilum og er žaš einkum vegna įhrifa franska fęšingarlęknisins Fredericks Leboyer og annarra er vilja mildar fęšingarašferšir. ,,Franska ašferšin", eins og hśn er nefnd hérlendis og Leboyer žróaši, var til dęmis mikiš notuš į Fęšingarheimilinu ķ Reykjavķk. Tilgangurinn meš ,,frönsku fęšingarašferšinni" er aš gera fęšinguna sem įnęgjulegasta bęši fyrir barniš og móšurina. Mikil įhersla er lögš į mikilvęgi fyrstu mķnśtnanna utan móšurkvišar og aš nżfętt barniš ,,bindist" móšurinni, myndi lķkamlegt og tilfinningalegt samband viš móšur sķna. Mikill munur er į ,,frönsku ašferšinni" og hefšbundinni fęšingarašferš margra sjśkrahśsa.

Ljósum er stillt ķ hóf, hitastig fęšingarherbergisins er mišaš viš ungvišiš; um leiš og barniš er komiš ķ heiminn er kveikt į sérstökum hitaleišara sem eykur hitann ķ herberginu į örskömmum tķma upp ķ 36-38 grįšur. Hįvaši ķ herberginu er enginn og eftir aš barniš hefur hvķlt viš brjóst móšurinnar ķ dįgóša stund er žaš lįtiš ķ heitt vatn og žvegiš. Naflastrengurinn er ekki klipptur fyrr en eftir aš minnsta kosti hįlftķma, žegar hann hefur lokiš hlutverki sķnu og barniš hefur vanist žvķ aš anda eingöngu meš eigin lungum. Faširinn eša önnur manneskja, sem tengd er móšurinni, er sķšan yfirleitt višstödd fęšinguna en žaš hefur jįkvęš įhrif į móšurina og er tališ aušvelda myndun djśpra tilfinningatengsla viš barniš.



Fyrri lķf
Geirfinnsmįliš
Gildismatiš
Holdleg munśš
Tantra
Svartar messur
Sįlhrifalyf
Nornareglan
Wilhelm Reich
Mjallhvķt
Streita barna
Uppeldismistök
Holdleg munśš
    | Forsķša  | Įlit annarra  | Um höfundinn  | Tölvupóstur  | Tenglasafniš | Gestabókin | Spjall |
© Gušmundur Sigurfreyr Jónason