demo image
á | ForsÝ­aá | ┴lit annarraá | Um h÷fundinná | T÷lvupˇsturá | Tenglasafni­ | Gestabˇkiná| Spjall |
Barnauppeldi
VÝsindi
Dulspeki
FÝkniefnamßl
MeskalÝn
FÝkniefnaneysla
E, kˇk & stu­
RapprÝmur Mˇra
Me­fer­arvillur
KˇkaÝn
Sterkari efni?
Kannabisefni
Hamplygar
Hass & heilsa
L÷glei­ing
Vandi fÝknˇ
Dˇpsirkusinn
Sßlhrifalyf
Milton Friedman
"H÷r­u efnin"
Gy­jan MarÝ˙ana
MannfrŠ­i
Nř÷ld
Vi­t÷l
Ůjˇ­mßl
A­sent efni
FÝkniefnasirkusinn

┴ van■ekking almennings, grˇ­asjˇnarmi­ og hugleysi Ýslenskra stjˇrnmßlamanna a­ rß­a fer­inni Ý Ýslenskri fÝkniefnapˇlitÝk?

┴ ═slandi hefur vitrŠn umrŠ­a um ßvana- og fÝkniefni ßtt erfitt uppdrßttar. Umfj÷llun um fÝkniefnamßl hefur einkennst af upphrˇpunum og tÝmabundnu ˇ­agoti einstakra fÚlagasamtaka er vilja nota ˇtta almennings vi­ fÝkniefni sÚr til framdrßttar og Ý fjßr÷flunarskyni. Fj÷lmi­lar, einkum dagbl÷­ og tÝmarit, hafa s÷mulei­is ali­ ß vandlŠtingu og hneykslunar Ý gar­ ˇl÷glegra vÝmugjafa og neytenda ■eirra, enda ŠsifrÚttir hentug lei­ til a­ auka s÷luna.

Ůegar hlusta­ er ß forvarnarfulltr˙a samtÝmans mŠtti halda a­ ■eir hafi ekkert lŠrt frß ■vÝ ß fjˇr­a ßratugnum. HrŠ­slußrˇ­urinn er sß sami.

Enginn munur hefur veri­ ger­ur ß mismunandi tegundum ˇl÷gmŠtra fÝkniefna. Íll eru ■au flokku­ sem ,,eiturlyf" og neytendur ■eirra ˙thrˇpa­ir sem ,,eiturlyfjaneytendur". Sjßlft or­i­ ,,eiturlyf", sem ß sÚr enga samsv÷run Ý ÷­rum tungumßlum svo mÚr sÚ kunnugt um, sřnir Ý hnotskurn flˇnskuna sem rÝkir Ý ■essum mßlum hÚr ß landi. Fyrri hlutinn ,,eitur" stendur fyrir ■a­ sem dey­ir en seinni hlutinn ,,lyf" ■a­ sem lŠknar e­a lÝknar. Hugtaki­ ,,eiturlyf" felur ■vÝ Ý sÚr ˇsŠttanlega mˇts÷gn enda or­skrÝpi sem ■jˇnar engum tilgangi ÷­rum en a­ gera lÝti­ ˙r ■eim sem kjˇsa a­ neyta ˇl÷glegra vÝmuefna.

FÝkniefnasala rÝkisins

S÷lumenn og innflutningsa­ilar kannabisefna eru ˇsjaldan kalla­ir ,,s÷lumenn dau­ans", ■ˇ ÷llum sem kynna sÚr ■essi mßl Štti a­ vera kunnugt a­ kannabis, ˇlÝkt t.d. tˇbaki og ßfengi, veldur ekki banvŠnum eitrunum hjß m÷nnum. Hˇfleg neysla kannabisefna er ekki talinn heilsuspillandi. Kannabis er ekki lÝkamlega ßvanabindandi, ■olmyndun er lÝtil sem enginn og frßhvarfseinkenni gera ekki vart vi­ sig ■ˇ neyslu sÚ hŠtt. Andleg fÝkn getur a­ vÝsu myndast Ý verkun kannabisefna.

"Hugtaki­ ,,eiturlyf" felur Ý sÚr ˇsŠttanlega mˇts÷gn enda or­skrÝpi sem ■jˇnar engum tilgangi ÷­rum en a­ gera lÝti­ ˙r ■eim er kjˇsa a­ neyta ˇl÷glegra vÝmuefna."

١tt sumir einstaklingar ver­i tilfinningalega hß­ir nautnum vÝmunnar veldur hˇfleg neysla ekki heilsuvanda e­a ■jˇ­fÚlagslegum ska­a. Um ■etta eru vÝsindamenn sammßla. Ůa­ hlřtur ■vÝ a­ teljast dŠmalaus skinhelgi hjß Ýslenskum stjˇrnv÷ldum, a­ sekta og fangelsa fˇlk fyrir neyslu og innflutning ß kannabisefnum, ß sama tÝma og ■au halda dau­ahaldi Ý einkas÷lu ßfengis og tˇbaks - s÷lu ß fÝkniefnum sem valda mun meira heilsutjˇni og fÚlagslegum ska­a.

HrŠ­slußrˇ­ur

FrŠ­sluefni Ý forvarnarstarfi inniheldur nŠr undantekningarlaust rangfŠrslur um ˇl÷gleg fÝkniefni, enda vir­ist tilgangurinn vera fyrst og fremst sß a­ reka ßrˇ­ur fyrir ßkve­num sjˇnarmi­um, fremur en a­ upplřsa fˇlk um verkun og aflei­ingar fÝkniefnanotkunar. Ůannig hefur ■vÝ veri­ haldi­ fram a­ ■eir sem neyti kannabis ßnetjist ÷­rum ,,enn■ß" hŠttulegri vÝmugj÷fum, svo sem kˇkaÝni e­a herˇÝni. Ůessi sta­hŠfing er algj÷r firra og sty­st ekki vi­ neinar vÝsindalegar rannsˇknir.

Engar lyfjafrŠ­ilegar og fÚlagsfrŠ­ilegar rannsˇknir, hvorki fyrr nÚ sÝ­ar, hafa sřnt fram ß a­ neysla kannabis lei­i til notkunar sterkari efna. ═ ■essu sambandi ver­ur jafnframt a­ gera skil ß fÚlagslegri notkun, ■ar sem neyslunni er stillt Ý hˇf, og ßvananotkun sem felur Ý sÚr reglubundna neyslu efnisins. FÝklar og h÷mluleysi­ sem einkennir neyslu ■eirra gefa ekki rÚtta mynd af ÷llum ■eim sem neyta ˇl÷glegra fÝkniefna. Ekki fremur en neysla ßfengissj˙klinga gefur rÚtta mynd af ÷llum ■eim sem hafa vÝn um h÷nd.

"Engar lyfjafrŠ­ilegar og fÚlagsfrŠ­ilegar rannsˇknir, hvorki fyrr nÚ sÝ­ar, hafa sřnt fram ß a­ neysla kannabis lei­i til notkunar sterkari efna."

Af sama mei­i er s˙ stefna a­ řkja vandann. GÝfuryr­i ß bor­ vi­ ,,■jˇ­arb÷l" og ,,eiturlyfjafaraldur" eru til ■ess eins a­ slß ryki Ý augu fˇlks og beina athyglinni frß a­kallandi vanda Ýslensks samfÚlags, svo sem vaxandi misskiptingu au­s, landflˇtta og atvinnuleysi. ═ umrŠ­u um fÝkniefnamßl ver­ur a­ taka mi­ af traustum, vÝsindalegum heimildum.

Si­fer­islegt mat, sleggjudˇmar e­a ˇskhyggja ß ekki heima Ý umfj÷llun um jafn vandme­farin mßl. Ůegar til lengra tÝma er liti­ ■ß geta misvÝsandi upplřsingar gert meira ˇgagn en gagn, jafnvel ■ˇtt markmi­i­ sÚ a­ hrŠ­a fˇlk frß ■vÝ a­ prˇfa ˇl÷gleg fÝkniefni.

(Birtist sem kjallaragrein Ý DV 1996)



HŠstirÚttur
L÷glei­ing
Don Juan
Velheppna­ur
Uppt÷kubei­nin
Nornareglan
Erla Stefßnsdˇttir
Gildismati­
L÷glei­ing
Gy­jan MarÝ˙ana
Dˇpsirkusinn
á á | ForsÝ­aá | ┴lit annarraá | Um h÷fundinná | T÷lvupˇsturá | Tenglasafni­ | Gestabˇkiná| Spjall |
ę Gu­mundur Sigurfreyr Jˇnason