demo image
á | ForsÝ­aá | ┴lit annarraá | Um h÷fundinná | T÷lvupˇsturá | Tenglasafni­ | Gestabˇkiná| Spjall |
Barnauppeldi
VÝsindi
Dulspeki
FÝkniefnamßl
MannfrŠ­i
Nř÷ld
Vi­t÷l
Ůjˇ­mßl
Velheppna­ur
Gildismati­
Vopna­ a­hald
Uppt÷kubei­nin
Geirfinnsmßli­
HŠstirÚttur
A­sent efni
Geirfinns- og Gu­mundarmßl

Eftirfarandi grein birtist Ý Morgunbla­inu Ý j˙nÝ 1995 og var henni Štla­ a­ knřja ß um a­ settur rÝkissaksˇknari, Ragnar H. Hall, lÚti SŠvari Ciesielski Ý tÚ leyniskj÷l rannsˇknarmanna sem hann haf­i ßrangurslaust reynt a­ komast h÷ndum yfir. Ragnar Hall drˇ SŠvar ß asnaeyrunum Ý meir en heilt ßr, ■ˇttist hafa skilning ß bei­ni SŠvars, og gaf jafnvel Ý skyn a­ hann mundi sty­ja enduruppt÷kukr÷funa. ═ raun var hann a­ tefja mßli­, tr˙lega Ý ■eirri von a­ ■annig tŠkist honum a­ ■aga ■a­ Ý hel. Enginn af ˙tbreiddustu fj÷lmi­lum landsins haf­i ■ß skřrt frß mßlflutningi SŠvars svo nokkru nemur. FrÚttastjˇri Morgunbla­sins sag­i meira segja vi­ mig a­ bla­i­ hef­i haldi­ fund um mßli­ og ßkve­i­ a­ ekkert yr­i birt um enduruppt÷kubei­nina fyrr en Ragnar Hall hef­i birt ßlit sitt! Skondinn fj÷lmi­ill finnst mÚr sem heldur fund um hva­ ver­ur frÚttnŠmt nŠsta ßri­. En sjßlfsagt lřsandi fyrir vinnubr÷g­ Ýslenskra fj÷lmi­la.

Karl SchŘtz var a­ eigin s÷gn sÚrfrŠ­ingur Ý a­ vernda Š­stu rß­amenn Vestur-Ůřskalands og upplřsa mßl sem v÷r­u­u ÷ryggi rÝkisins.

Karl SchŘtz stjˇrna­i rannsˇkn Geirfinnsmßlsins ■ˇtt hann hvorki tala­i e­a skildi Ýslensku og vŠri alls ˇkunnugt um rÚttindi og skyldur l÷greglumanna, vitna og s÷kunauta. Enginn heimild er til Ý Ýslenskum l÷gum um a­ leita til erlends a­ila um rannsˇkn Ý opinberu mßli.

Ůann 23. nˇvember sÝ­astli­inn fˇr SŠvar Ciesielski, einn sakborninga Ý Gu­mundar- og Geirfinnsmßlum, ■ess ß leit vi­ dˇmsmßlarß­uneyti­ a­ hann yr­i sřkna­ur af fyrrnefndum mßlum og honum greiddar ska­abŠtur vegna fangelsisdˇms og gŠsluvar­haldsvistar er hann mßtti ■ola. Kr÷fum sÝnum til stu­nings afhenti SŠvar Ciesielski rß­uneytinu um 120 bla­sÝ­na greinarger­ en ■ar gagnrřnir hann har­lega rannsˇkn og dˇmsme­fer­ fyrrnefndra mßla og heldur ■vÝ fram a­ fjarvist sÝn Ý mßlunum bß­um hafi veri­ stungi­ undir stˇl. ═ framhaldi af bei­ni SŠvars var skipa­ur sÚrstakur rÝkissaksˇknari, Ragnar Hall, til a­ annast me­fer­ kr÷funnar, en Hallvar­ur Einarsson rÝkissaksˇknari var­ a­ vÝkja l÷gum samkvŠmt, ■ar sem hann kom nßlŠgt rannsˇkn mßlsins ß sÝnum tÝma.

Ver­a leyniskřrslurnar birtar?

Settur rÝkissaksˇknari hefur lßti­ hafa eftir sÚr Ý fj÷lmi­lum a­ SŠvar Ciesielski geti ekki leita­ til sÝn Ý ■eim tilgangi a­ fß Ý hendur skřrslur og rannsˇknarg÷gn er mßlin var­a. SŠvar telur mikilvŠgt a­ leyniskřrslur, sem ekki voru lag­ar fyrir HŠstarÚtt ß sÝum tÝma, fylgi n˙ kr÷fu sinni um enduruppt÷ku G.G.-mßla, og a­ birting ■eirra sÚ reyndar forsenda ■ess a­ bei­ni sÝn fßi rÚttlßta me­fer­. Ůar mß me­al annars nefna svonefnda "Tr˙na­arskřrslu" eftir ■řska glŠparannsakandann, Karl SchŘtz, sem fenginn var til landsins til ■ess a­ bjarga ■vÝ sem bjarga­ var ■egar rannsˇkn mßlsins var komi Ý ■rot. "Tr˙na­arskřrslan" ber ■ess gl÷gg merki a­ rannsˇknin snerist um a­ samrŠma frambur­ og ra­a mßlinu saman fremur en a­ upplřsa ■a­.

"Karl SchŘtz lřsti ■vÝ yfir a­ me­fer­ sakborninga hafi minnt sig ß blˇmatÝ­ nasismans Ý Ůřskalandi og a­ hlutdeild hans Ý mßlinu hafi bjarga­ Ýslensku rÝkisstjˇrninni!"

═ upphafi skřrslunnar gerir SchŘtz grein fyrir ■vÝ hvernig breg­ast eigi vi­ mˇtbßrum almennings og a­ ni­ursta­an af rannsˇkninni ver­i a­ vera tr˙ver­ug. Einnig telur hann nau­synlegt a­ koma Ý veg fyrir a­ fj÷lmi­lar birti "grˇus÷gur" sem kynnu a­ draga Ý efa rÚttmŠti ni­urst÷­u rannsˇknarinnar, ■vÝ eins og segir Ý skřrslunni "stˇr hluti Ýslensku ■jˇ­arinnar er svo tr˙gjarn". Ůřski rannsˇknarl÷gregluma­urinn var a­ eigin s÷gn sÚrfrŠ­ingur Ý a­ "vernda Š­stu rß­amenn Sambandslř­veldisins og upplřsa mßl sem v÷r­u­u ÷ryggi rÝkisins". Ekki ver­ur sÚ­ hvers vegna ˇupplřst mannshv÷rf hÚr ß landi gßtu talist ver­ugt verkefni fyrir ■řskan l÷greglumann ß eftirlaunum sem einkum hefur sÚrhŠft sig Ý mßlum er var­a ÷ryggi rÝkisins.

NŠrtŠkasta skřringin er s˙ a­ hlutverk hans hafi fyrst og fremst veri­ fˇlgi­ Ý ■vÝ a­ vernda starfshei­ur rannsˇknara­ila og annarra embŠttismanna rÝkisins, en opinberun sumra hinna ˇheyrilegu hluta, sem ger­ust vi­ rannsˇkn ■essara mßla, hlyti a­ hafa vÝ­tŠk ßhrif ß afst÷­u ■jˇ­arinnar til ■eirra sem eiga a­ gŠta laga og rÚttar hÚr ß landi. Or­ Karls SchŘtz sjßlfs renna sto­um undir ■essa ˙tlistun ■vÝ ■egar hann var farinn af landi brott lřsti hann ■vÝ yfir Ý vi­tali vi­ ■řsk tÝmarit a­ me­fer­ gŠsluvar­haldsfanganna hafi minnt sig ß blˇmatÝ­ nasismans Ý Ůřskalandi og a­ hlutdeild hans Ý mßlinu hafi bjarga­ Ýslensku rÝkisstjˇrninni!

Um svipa­ leyti og Hallvar­ur Einvar­sson var a­ dj÷flast Ý Geirfinnsf÷ngum til a­ fß ■au til a­ taka undir samsŠriskenningar sÝnar um ,Kl˙bbmenn' sß Írn H÷skuldsson a­ sÚr og hŠtti. Hann fˇr til Danmerkur og dvaldist ■ar ß hressingarhŠli. ┴ me­an ■urftu sakborningar a­ sŠta har­ri eingrunarvist. HŠttulegri og kvalarfullri einagrun fyrir sßl og lÝkama. Framfer­i ■essara manna er ekki rÚttlŠtanlegt nÚ hefur h˙n veri­ bŠtt.

Írn H÷skuldsson hefur ekki enn ■urft a­ sŠta ßbyrg­ ß ■eirri l÷gleysu sem hann ger­ist sekur um vi­ rannsˇkn Geirfinnsmßlsins. Eitt sinn ■egar SŠvar kvarta­i yfir har­rŠ­inu Ý SÝ­um˙lafangelsi sag­i hann: ,,Vi­ erum ■rÝr, ■˙ ert einn. Hver mun tr˙a ■Úr? ╔g er dˇmari."

Fjarvistars÷nnun skoti­ undan

SŠvar Ciesielski hefur einnig fari­ fram ß a­ honum ver­i veittur a­gangur a­ g÷mlum mßlsskj÷lum frß sakadˇmi Ý ßvana- og fÝkniefnamßlum, en ■eim skřrslum kemur fram a­ helgin sem Gu­mundur Einarsson hvarf var SŠvar Ciesielski staddur Ý G˙lfßrholti Ý Ílfusi. Ůetta var vita­ me­ vissu. SŠvar var ß ■essum tÝma undir nßlarauga fÝkniefnal÷greglunnar, er gruna­i hann um innflutning og s÷lu ß kannabisefnum, og fylgdist ■vÝ nßi­ me­ ÷llum hans fer­um. ═ skřrslu fÝkniefnal÷greglunnar gerir leigubÝlstjˇri grein fyrir ■vÝ a­ hann hafi eki­ SŠvari sÝ­degis ß f÷studegi austur Ý G˙lfßrholt og Ý s÷mu g÷gnum kemur fram a­ SŠvar Ciesielski hafi ekki komi­ aftur til ReykjavÝkur fyrr en seinni part sunnudags. Ůa­ sem er athyglisvert Ý ■essu sambandi er a­ rannsˇknardˇmari Sakadˇms ReykjavÝkur og tveir rannsˇknarl÷greglumenn, er sßtu a­ allri rannsˇkn G.G.-mßla ß fyrstu mßnu­um, h÷f­u umrŠddar fÝkniefnaskřrslur undir h÷ndum. Ătla mß a­ ■eim hafi ■ess vegna veri­ fullkunnugt um fjarvist SŠvars Ý svonefndu Gu­mundarmßli.

"Hvorki var leigubÝlstjˇrinn spur­ur fyrir dˇmi e­a Ýb˙ar a­ G˙lfßrholti yfirheyr­ir, en ■eir gßtu sta­fest fjarvist SŠvars ■essa ÷rlagarÝku helgi."

Rannsˇkn fÝkniefnamßlsins var ekki l÷g­ fram e­a h÷f­ til hli­sjˇnar vi­ ˙rlausn Gu­mundarmßlsins. Ůar kemur fram verusta­ur SŠvars Ciesielski ■ann tÝma sem Gu­mundur Einarssson hvarf. Rannsˇknara­ilar tjß­u GÝsla Gu­mundssyni rannsˇknarl÷greglumanni a­ umrŠddur leigubÝlstjˇri "hafi veri­ tekinn til yfirheyrslu og veri­ geymdur um tÝma Ý v÷rslu l÷greglunnar, en lß­st hafi a­ taka neina skřrslu um ■a­ efni e­a skrß ni­ur frambur­ hans"! Sakadˇmarar kr÷f­ust ekki skřringa. Hvorki var fyrrnefndur leigubÝlstjˇri spur­ur fyrir dˇmi e­a Ýb˙ar a­ G˙lfßrholti yfirheyr­ir, en ■eir gßtu sta­fest fjarvist SŠvars Ciesielski ■essa ÷rlagarÝku helgi.

═ har­rŠ­isrannsˇkninni sem fylgdi Ý kj÷lfar Geirfinnsmßlsins voru undirmenn lßtnir yfirheyra yfirmenn sÝna. Ůrßtt fyrir ■a­ kom řmislegt Ý ljˇs sem ßtti eftir a­ draga ˙r tr˙ver­ugleika Hallvar­s Einvar­ssonar.

Hallvar­ur Einvar­sson hvatti l÷greglumenn og fangaver­i til a­ beita sakborninga Ý G.G. mßlum har­rŠ­i og tˇk virkan ■ßtt Ý ■vÝ sjßlfur. Haf­i af ■vÝ unun. SŠvar Ciesielski segir a­ hann hafi m.a. ■vinga­ sig til bera sakir ß svonefnda Kl˙bbmenn og hˇta­i a­ ella ,,fengi hann a­ rotna Švilangt Ý amerÝsku ÷ryggisfangelsi." RÝflega 20 ßrum sÝ­ar hr÷kkla­ist Hallvar­ur frß embŠtti sem rÝkissaksˇknari enda l÷ngu or­i­ ljˇst a­ ma­urinn var ˇhŠfur.

Skortur ß s÷nnunarg÷gnum

Vegna uppt÷ku G.G.-mßla er einnig mikilvŠgt a­ ni­urst÷­ur rannsˇkna Wiesbaden-stofnunarinnar ver­i birtar. ┴ seinni stigum rannsˇknar G.G.-mßla voru tekin sřni af meintum vettvangi glŠpsins, einnig sřni ˙r fatna­i sakborninga og send til rannsˇknar hjß glŠparannsˇknarst÷­inni Ý Wiesbaden Ý Vestur-Ůřskalandi. Ekkert kom ˙r ■eirri rannsˇkn sem benti til sektar. Ůa­ hlřtur a­ blŠ­a ˙r b÷r­um m÷nnum ekki sÝst ef bar­ir eru til dau­a. Ef blˇ­ var til sta­ar Ý sřnum, ■ˇtt ekki hafi veri­ sjßanlegt berum augum, ■ß hef­i ■a­ ßtt a­ koma fram Ý ■eirri rafeindasmßsjßrrannsˇkn sem framkvŠmd var. Sama er a­ segja um ■ann fatna­ sem rannsaka­ur var, ■ar kom ekkert ˇe­lilegt fram sem benti til sektar.

"Rannsˇknast÷­in t÷lvukeyr­i frambur­i til a­ kanna hvort jßtningar Ý G.G.-mßlum vŠru tilb˙ningur. Ni­urst÷­urnar h÷llu­ust einmitt a­ ■vÝ."

GlŠparannsˇknast÷­in t÷lvukeyr­i frambur­i til a­ kanna m÷guleikann ß ■vÝ a­ jßtningar Ý G.G.-mßlum vŠru tilb˙ningur. Ni­urst÷­urnar h÷llu­ust einmitt a­ ■vÝ, ■ar sem sakborningum bar ekki saman Ý veigamiklum atri­um. Ůessi ni­ursta­a er vi­urhlutamikil fyrir rannsˇkn mßlsins ■vÝ engar ˇyggjandi sannanir komu fram um sekt hinna ßkŠr­u, ■au voru eing÷ngu dŠmd ß grundvelli eigin jßtninga. Jßtninga sem fengnar voru me­ har­rŠ­i og ˇl÷glegum rannsˇknara­fer­um ef marka mß vitnisbur­i fangavar­a.

MÚr er ekki kunnugt um hlutverk skipa­s rÝkissaksˇknara, nÚ hvort hann ■iggur laun fyrir a­ hafast ekkert a­, en ljˇst er a­ ef SŠvar Ciesielski fŠr ekki umbe­in g÷gn, me­ einum e­a ÷­rum hŠtti, er ■a­ ßfellisdˇmur yfir Ýslensku rÚttarkerfi. Eins og mßlsrannsˇkn G.G.-mßla var hßtta­ ß sÝnum tÝma er rß­ a­ stinga vi­ fŠti ß­ur en h÷ggvi­ er Ý sama knÚrunn. ١tt flestir fj÷lmi­lar landsins hafi veri­ undarlega hljˇ­ir um mßlstilb˙na­ SŠvars Ciesielskis var­andi uppt÷ku Gu­mundar-og Geirfinnsmßla er Úg sannfŠr­ur um a­ almenningur fylgist grannt me­ framvindu mßla.

Birtist Ý Morgunbla­inu Ý j˙nÝ 1995.



Vopna­ a­hald
FÝkniefnasirkusinn
Endurkoma Krists
Holdleg mun˙­
Sturla Jˇnsson
FŠ­ingarreynslan
"H÷r­u efnin"
Hass & heilsa
Uppt÷kubei­nin
HŠstirÚttur
á á | ForsÝ­aá | ┴lit annarraá | Um h÷fundinná | T÷lvupˇsturá | Tenglasafni­ | Gestabˇkiná| Spjall |
ę Gu­mundur Sigurfreyr Jˇnason