á | ForsÝ­aá | ┴lit annarraá | Um h÷fundinná | T÷lvupˇsturá | Tenglasafni­ | Gestabˇkiná| Spjall |
Barnauppeldi
VÝsindi
Dulspeki
FÝkniefnamßl
MannfrŠ­i
Nř÷ld
Vi­t÷l
Milton Friedman
Jonni Hansen
Sturla Jˇnsson
Nornareglan
Erla Stefßns
Ůorsteinn V.
Ůjˇ­mßl
A­sent efni
,,FÝkniefnastrÝ­i­ er tapa­ ..."

Vi­tal ■řska tÝmaritsins Der Spiegel vi­ bandarÝska nˇbelsver­launahafann Ý hagfrŠ­i Milton Friedman

Milton Friedman (f. 1912), nˇbelsver­launahafi Ý hagfrŠ­i og einn kunnasti hugmyndafrŠ­ingur frjßlshyggjumanna, er lÝklega fyrsti hagfrŠ­ingur samtÝmans sem gagnrřndi opinberlega rÝkjandi stefnu ■jˇ­anna Ý fÝkniefnamßlum. ═ grein sem hann skrifa­i Ý Newsweek 1. maÝ ßri­ 1972 fullyrti hann a­ fÝkniefnabanni­ vŠri ,,tilraun til lŠkningar, sem gerir hlutina verri - bŠ­i fyrir neytandann og okkur hin". SÝ­an ■ß hefur hann veri­ ÷tull talsma­ur afnßms bannsins ß ˇl÷glegum fÝkniefnum og har­skeyttur gagnrřnandi fÝkniefnastrÝ­sins, sem vex a­ umfangi ßr frß ßri ßn nokkurs teljanlegs ßrangurs, en veldur eins og ÷nnur strÝ­ fˇlki og samfÚlaginu miklu b÷li. Milton Friedman hefur me­ reglulegu millibili skrifa­ greinar Ý dagbl÷­ og tÝmarit til a­ benda stjˇrnv÷ldum ß hva­a ˇg÷ngur ■au hafa komi­ sÚr Ý me­ stefnu sem einkennist af endalausu fjßraustri skattfjßr og sker­ingu ß borgaralegum rÚttindum, en hefur ß sama tÝma ekki gert neitt til a­ minnka a­gengi, frambo­ e­a eftirspurn eftir ˇl÷glegum fÝkniefnum.

Milton Friedman

BandarÝski nˇbelsver­launahafinn Ý hagfrŠ­i Milton Frierdman hefur Ý meir en ■rjß ßratugi veri­ ßkafur gagnrřnandi fÝkniefnastrÝ­sins. Ůegar bla­ama­ur Der Spiegel spur­i hann Ý vi­tali ßri­ 1992 hvort hann sŠi fyrir sÚr valm˙aakra Ý Kansas e­a rŠktunarst÷­var fyrir marÝ˙ana Ý KalifornÝu svara­i Friedman: ,,Af hverju ekki? RŠktun marÝ˙ana ß sÚr sÝfellt sta­ ■rßtt fyrir stˇrtŠkar ey­ingarߊtlanir fÝkniefnal÷greglunnar. MarÝ˙ana gegnir lykilhlutverki Ý fÝkniefnastefnu BandarÝkjastjˇrnar. ١tt ekki sÚ vita­ um eitt einasta dau­sfall af v÷ldum of stˇrs skammts af marÝ˙ana og tugir vÝsindarannsˇkna sty­ji fullyr­ingar um a­ marÝ˙˙ana sÚ ska­laust, hefur veri­ lřst yfir strÝ­i gegn grasinu."

┴rlega ey­a t.d. stjˇrnv÷ld Ý BandarÝkjunum um 19 millj÷r­um dala, 1.444 millj÷r­um krˇna, Ý strÝ­ sitt gegn fÝkniefnum. Ůegar fÝkniefnaneysla eykst er ■a­ nota­ sem rÚttlŠting fyrir auknum fjßrframl÷gum svo a­ unnt sÚ a­ her­a t÷kin ß fÝkniefnas÷lum. Ůegar neyslan minnkar hins vegar er vi­kvŠ­i­ jafnan a­ n˙ sÚ sÝst tÝmabŠrt a­ draga ˙r fjßrveitingum, loksins ■egar ßrangur sÚ farinn a­ nßst. FÝkniefnastrÝ­i­ er or­in a­ risavaxinni i­ngrein, atvinnuvegur ■ar sem gÝfurlegir fjßrhagslegir hagsmunir eru Ý h˙fi, en kemur fÝkniefnum, neyslu ■eirra e­a dreifingu alltaf minna og minna vi­.

Vi­tali­ sem hÚr fer ß eftir birtist Ý 14. t÷lubla­i Der Spiegel ßri­ 1992. Ůa­ sřnir vel a­ Milton Friedman kemur til dyranna, eins og hann er klŠddur, yfirlŠtislaus og segir hlutina umb˙­alaust ßn ■ess a­ beita fyrir sÚr or­skr˙­ e­a setja sig Ý gßfumannastellingar. Sv÷r hans er stutt og hnitmi­u­. Hann vÝkur strax a­ kjarna mßlsins, og eins og s÷nnum frŠ­imanni sŠmir, talar tungumßl sem allir Šttu a­ geta skili­.

BandarÝkin eyddu 12 millj÷r­um dala ßri­ 1991 Ý strÝ­i­ gegn fÝkniefnum, en sigurinn vir­ist fjarlŠgari en nokkru sinni. Hvers vegna?

,,Af hverju var sˇsÝalistastjˇrnin Ý SovÚtrÝkjunum svona gj÷rsamlega misheppnu­ - og s÷mulei­is Ý Austur-Ůřskalandi?"

Vi­ vildum n˙ reyndar rŠ­a vi­ ■ig um stefnu BandarÝkjanna Ý fÝkniefnamßlum ...

,, ... sem ber ÷ll einkenni sˇsÝalisma. Ef einkarekin starfsemi hrynur, skilar tapi, ■ß tapar fj÷ldi fˇlks peningum. Ůess vegna hefur ■a­ fˇlk mikla hagsmuni af a­ hŠtta slÝkri starfsemi ß­ur en h˙n lei­ir til hruns. RÝkisstjˇrnir, hins vegar, ■urfa hvorki a­ vi­urkenna mist÷k nÚ grei­a fyrir ■au ˙r eigin v÷sum."

Er ■vÝ ˇumflřjanlegt a­ a­ger­ir gegn fÝkniefnum muni halda ßfram a­ aukast, strÝ­i­ muni sÝfellt stigmagnast?

,,Vi­br÷g­in vi­ misheppnu­um a­ger­um rÝkisvaldsins eru ŠtÝ­ ■au s÷mu: ŮvÝ er haldi­ fram a­ ■a­ ■urfi bara a­ lagfŠra ߊtlanir ÷rlÝti­, gera ■Šr ÷rlÝti­ stŠrri Ý sni­um og verja til ■eirra ÷rlÝti­ meira fÚ."

"┴ri­ 1972 spß­i Úg fyrir um a­ fÝkniefnaߊtlanir Nixon-stjˇrnarinnar myndu misheppnast og mŠlti ■vÝ me­ l÷glei­ingu allra fÝkniefna."

HvenŠr fˇr a­ bera ß ■essari tilhneigingu?

,,Richard Nixon forseti hˇf fÝkniefnastrÝ­i­ ßri­ 1969. ┴Štlanir hans misheppnu­ust, en verkefninu var haldi­ lifandi nŠstu 17 ßrin ■ˇtt starfsemi vŠri Ý lßgmarki. Ronald Reagan endurvakti svo fÝkniefnastrÝ­i­ ß valdatÝma sÝnum. Hann jˇk umfang ■ess, sÚrstakelga Ý FlˇrÝda, en nß­i heldur ekki a­ vinna sigur. ŮarnŠst kom George Bush [eldri] og lřsti yfir ,,algeru strÝ­i" (total war). Hann skipa­i mann a­ nafni William Bennet Ý st÷­u yfirmanns barßttunnar gegn fÝkniefnum - svonefndan fÝkniefnasar - me­ miklum yfirlřsingum og l˙­rablŠstri."

Sem sat a­eins Ý tuttugu mßnu­i Ý embŠtti?

,,Hann vÚk ˙r embŠtti eftir a­ hafa lřst ■vÝ yfir opinberlega a­ a­ger­ir ■Šr sem hann hˇf hef­u skila­ stˇrkostlegum ßrangri. En svo var n˙ ekki. Fyrir svo l÷ngu sÝ­an sem ßri­ 1972 spß­i Úg fyrir um a­ fÝkniefnaߊtlanir Nixon-stjˇrnarinnar myndu misheppnast og mŠlti ■vÝ me­ l÷glei­ingu allra fÝkniefna. ╔g hef ekki komi­ auga ß neitt sÝ­an sem bendir til ■ess a­ mÚr beri a­ endursko­a ■a­ mat."

Ů˙ deilir ■essum sko­unum me­ George Schultz, fyrrverandi utanrÝkisrß­herra, og dßlkah÷fundinum William F. Buckley. Ůeir tilheyra litlum hˇpi Ýhaldsmanna ...

Hannes Hˇlmsteinn ßsamt Milton-hjˇnunum

Hannes Hˇlmsteinn Gissurarson ßsamt Milton og Rose Friedman ß rß­stefnu Mont Pelerin-samtakanna Ý Tˇkݡ Ý Japan hausti­ 1988. Hannes Hˇlmsteinn var einn af forvÝgism÷nnum FÚlags frjßlshyggjumanna ß starfsßrum ■ess 1979-89. FÚlagi­ vann ■rekvirki vi­ a­ kynna frjßlshyggjuna hÚr ß landi og vinna henni fylgi. HugmyndafrŠ­i og ritst÷rf Miltons Friedmans og austurrÝska hagfrŠ­ingsins Fri­riks von Hayeks komu ■ß Ý fyrsta sinn fyrir sjˇnir sums ungs fˇlks ß ═slandi. ┴ sama tÝma og vinstrimenn og a­rir ,,rˇttŠklingar" b÷r­ust gegn frjßlsum ˙tvarpsrekstri, frjßlsum sjˇnvarpsrekstri, afnßmi bjˇrbannsins, frjßlsum opnunartÝma verslanna og reyndu a­ standa Ý vegi fyrir ÷­rum framfaramßlum Ý Ýslensku ■jˇ­lÝfi var Hannes Hˇlmsteinn mikilvŠgur og r÷kfastur talsma­ur frelsis Ý fj÷lmi­lun og vi­skiptum.

,, ... sß hˇpur er n˙ ekki svo lÝtill lengur. En Úg er heldur ekki neinn Ýhaldsma­ur og hef aldrei veri­. ═haldsmenn vilja halda hlutunum ,,eins og ■eir hafa veri­." Ůa­ er ekki ■a­ sem Úg vil. ╔g er frjßlslyndur, Ý hinni klassÝsku evrˇpsku merkingu ■ess or­s."

Gott og vel. Sem frjßlshyggjuma­ur mŠlir ■˙ me­ l÷glei­ingu fÝkniefna?

,,╔g er ß mˇti bannstefnunni eins og h˙n er Ý dag, og mŠli me­ a­ vi­ umg÷ngumst fÝkniefni ß sama hßtt og ßfengi og tˇbak."

Sem sagt; a­ ■au ver­i seld ß l÷glegan hßtt?

,,Me­ ßkve­num takm÷rkunum. Einstaklingar geta einungis keypt ßfengi eftir a­ hafa nß­ ßkve­num aldri og sum sta­ar eing÷ngu Ý rÝkisreknum verslunum."

En eru ■essar takmarkanir ekki of miklar fyrir hagfrŠ­ing sem er fylgjandi frjßlsu marka­shagkerfi?

,,Ůa­ vŠri betra ef hinn frjßlsi marka­ur sŠi sjßlfur um a­ setja takmarkanirnar. Ůa­ getur veri­ - en Štti ekki a­ vera - hlutverk rÝkisvaldsins a­ selja fÝkniefni; ekki fremur en a­ reka happadrŠtti e­a fjßrhŠttuspil."

M÷rg rÝki lÝta ß ■a­ sem gˇ­a og st÷­uga tekjulind.

,,ŮvÝ mi­ur er ■a­ satt, en rÝki­ ß ekki a­ hafa neitt hlutverk ß frjßlsum marka­i. Ůa­ ß a­ halda sig vi­ lř­rŠ­is- og stjˇrnmßlahlutverk sitt."

Nau­synlegur fylgifiskur ■ess a­ gera fÝkniefnamarka­inn l÷glegan eru breytingar ß řmsum l÷gum sem l˙ta a­ fÝkniefnum. Hverjum ■eirra břstu vi­ a­ ver­i breytt fyrst?

,,A­alvandamßli­ er a­ koma ■inginu ˙t ˙r myndinni og lßta svo hin einst÷ku rÝki sjßlf um hin smŠrri atri­i lagasetningar."

Hverjir Šttu a­ framlei­a fÝkniefnin?

"MarÝ˙ana hŠkka­i verulega Ý ver­i ß sama tÝma og ver­ ß kˇkaÝni og krakki lŠkka­i. A­ger­ir ■eirra sem framfylgja fÝkniefnabanninu řttu neytendum frß ska­lausu efni yfir Ý anna­ mun hŠttulegra. "

,,Ůeir sem eru hŠfastir til ■ess - lyfjai­na­urinn."

En ■eir myndu n˙ vera tregir til a­ framlei­a v÷ru sem getur valdi­ fÝkn ...

,,Hva­a bull er n˙ ■etta! Stˇr hluti ■eirra lyfja sem n˙ ■egar eru ß marka­i eru ßvanabindandi. Fˇlk er hß­ asperÝni, svefnlyfjum og sumir gŠtu ekki lifa­ ßn ■ess a­ taka verkjalyf reglulega."

Hvar myndu lyfjafyrirtŠkin ver­a sÚr ˙t um hrßefni ß l÷glegan hßtt?

,,Hinn frjßlsi marka­ur myndi sjß ■eim fyrir hrßefnum."

Getur­u Ýmynda­ ■Úr valm˙aakra Ý Kansas e­a rŠktunarst÷­var fyrir marÝ˙ana Ý KalifornÝu?

,,Af hverju ekki? RŠktun marÝ˙ana ß sÚr sÝfellt sta­ ■rßtt fyrir stˇrtŠkar ey­ingarߊtlanir fÝkniefnal÷greglunnar. MarÝ˙ana gegnir lykilhlutverki Ý fÝkniefnastefnu BandarÝkjastjˇrnar. ١tt ekki sÚ vita­ um eitt einasta dau­sfall af v÷ldum of stˇrs skammts af marÝ˙ana og tugir vÝsindarannsˇkna sty­ji fullyr­ingar um a­ marÝ˙˙ana sÚ ska­laust, hefur veri­ lřst yfir strÝ­i gegn grasinu."

Jˇn Steinar Gunnlaugsson l÷gma­urHaukur Írn Birgisson laganemi

VitrŠn umrŠ­a um fÝkniefnamßl hefur ßtt erfitt uppdrßttar ß ═slandi undanfarin ßr, ekki sÝst vegna fordˇma og fßfrŠ­i almennings. Dr. Hannnes Hˇlmsteinn Gissurarson prˇfessor Ý stjˇrnmßlafrŠ­i vi­ Hßskˇla ═slands er eflaust me­ fyrstu ═slendingum til a­ vekja mßls ß ■vÝ a­ ef til vill vŠri tÝmabŠrt a­ sko­a a­rar lei­ir Ý fÝkniefnav÷rnum en farnar hafa veri­ hinga­ til, enda fullreynt a­ fÝkniefnastrÝ­i­ vir­ist ekki skila ■eim ßrangri sem stefnt hefur veri­ a­. SÝ­an hafa fleiri mßlsmetandi menn Ý Ýslensku samfÚlagi haft uppi efasemdir um a­ n˙verandi stefna Ý fÝkniefnamßlum sÚ til gˇ­s. Jˇnas Kristjßnsson fyrrverandi ritstjˇri DV hefur sem dŠmi lagt til a­ sett ver­i ß fˇt ,,FÝkniefnaverslun rÝkisins" til a­ hnekkja veldi fÝkniefnabarˇna og draga ˙r ■eirri ska­semi sem ˇl÷gleg fÝkniefni valda. Dr. Helgi Gunnlaugsson afbrotafrŠ­ingur og prˇfessor vi­ Hßskˇla ═slands hefur einnig řja­ a­ ■vÝ a­ Šskilegt sÚ a­ Ýhuga alvarlega l÷glei­ingu Ý tengslum vi­ frjßlsa s÷lu og me­fer­ fÝkniefna. Jˇn Steinar Gunnlaugsson l÷gma­ur (til vinstri hÚr a­ ofan) og prˇfessor vi­ lagadeild Hßskˇla ReykjavÝkur hefur bent ß a­ ■a­ sÚ hrˇplegt ˇsamrŠmi Ý ■vÝ a­ fÝkniefnasmyglarar sÚu dŠmdir Ý tˇlf ßra fangelsi en ■eir sem frami­ hafa grˇf ofbeldisverk Ý nokkra mßna­a e­a allt a­ fimm ßra fangelsi. Haukur Írn Birgisson laganemi (til hŠgri hÚr a­ ofan) og forma­ur FrjßlshyggjufÚlagsins er einnig skeleggur mßlsvari afnßms banns ß ˇl÷glegum fÝkniefnum. Heimir Mßr PÚtursson, upplřsingafulltr˙i, Bj÷rgvin G. Sigur­sson ■ingma­ur Samfylkingarinnar og a­standendur Vef■jˇ­viljans hafa einnig gagnrřnt fÝkniefnabanni­, hver me­ sÝnum hŠtti.

Hefur ver­ ß marÝ˙ana ■ß hŠkka­ Ý samrŠmi vi­ l÷gmßl hins frjßlsa marka­ar?

,,Jß. Bori­ saman vi­ ÷nnur fÝkniefni hefur ver­ ß marÝ˙ana hŠkka­ verulega ß sama tÝma og ver­ ß kˇkaÝni fyrst og sÝ­an krakki lŠkka­i. A­ger­ir ■eirra sem framfylgja fÝkniefnabanninu řttu neytendum frß ska­lausu efni yfir Ý anna­ mun hŠttulegra."

Myndir ■˙ gera lagalegan greinarmun ß til dŠmis marÝ˙ana og kˇkaÝni Ý frjßlsu marka­shagkerfi ■ar sem stundu­ vŠru l÷gleg vi­skipti me­ fÝkniefni?

,,╔g myndi a­ ÷llu leyti fara me­ ■au ß sama hßtt og ßfengi og tˇbak. Ůa­ er ekki afbrot a­ kaupa sÚr Ý glas, en ■a­ er afbrot a­ aka bifrei­ seinna meir, ef ma­ur er drukkinn. Sama myndi gilda um ÷nnur fÝkniefni."

Ef vi­ t÷kum ßfengismarka­inn sem dŠmi, sÚr­u ■ß fyrir ■Úr ,,LÚtt-herˇÝn" og ,,KˇkaÝn fyrir byrjendur" ß tilbo­sp÷llum Ý hillum fÝkniefnaverslanna?

,,Af hverju ekki? Vi­ sjßum lÚtt-bjˇr og vÝn me­ lßgt ßfengishlutfall Ý ßfengisverslunum. Fyrir hvort tveggja er til marka­ur. ═ ■essari umrŠ­u er ■ˇ eitt atri­i sem vi­ megum ekki gleyma: Ůeir sem vinna mest ß l÷glei­ingu eru neytendur. Hin l÷glegu fÝkniefni myndu vera mun hreinni, hin virku innihaldsefni tiltekin ß umb˙­unum, upplřsingar um hŠttu ß of stˇrum sk÷mmtum einnig ..."

... og fj÷ldi fÝkla mun vaxa hratt, minn kŠri!

,,Ůa­ er ekki til ein einasta raunvÝsindaleg rannsˇkn sem sty­ur ■ß r÷ksemdafŠrslu. Hi­ gagnstŠ­a er sta­reynd. Lok ßfengisbannsins leiddi ekki til aukningar ß ßfengisneyslu ■egar til langs tÝma er liti­. Ůa­ drˇ meira a­ segja ˙r dau­sf÷llum af v÷ldum ßfengis ■ar sem varan var hreinni og betri. SÝ­an marÝ˙ana var l÷gleitt Ý Hollandi hefur dregi­ ˙r misnotkun ß ■vÝ og sams konar upplřsingar berast okkur frß Alaska, en n˙ er li­i­ rÚtt ßr sÝ­an hŠtt var a­ refsa ■ar fyrir a­ hafa Ý fˇrum sÝnum marÝ˙ana til eigin nota."

"Bannstefnan tryggir bŠ­i ■eim sem banna efnin og ■eim sem ˙tvega ■au gˇ­a lÝfsafkomu. Ůetta gildir um saksˇknarana, starfsemi ■eirra fŠr vŠnar fjßrveitingar og laun ■eirra hafa hŠkka­. "

SlÝk r÷ksemdafŠrsla vir­ist ekki hafa ßhrif ß ■ß sem berjast gegn fÝkniefnum.

,,Reyndar eru ÷nnur r÷k mun sterkari. Ůa­ er ˇhŠtt a­ fullyr­a a­ heilir borgarhlutar Ý m÷rgum bandarÝskum stˇrborgum sÚu ß lei­inni Ý vaskinn beinlÝnis vegna n˙verandi stefnu Ý fÝkniefnamßlum. TÝu ■˙sund ˇ■÷rf ,,auka" dau­sf÷ll Ý fÝkniefnaheiminum ß ßri hverju, fangelsin yfirfull og lÝtill tÝmi til a­ fßst vi­ a­ra glŠpi. Ůetta er a­ gerast um lei­ og tÝ­ni glŠpa sem ekki tengjast fÝkniefnum er a­ aukast. Ůa­ er nßnast ˇm÷gulegt a­ nefna eina jßkvŠ­a aflei­ingu af fÝkniefnastrÝ­inu og samt hef Úg ekki einu sinni minnst ß aflei­ingar ■ess Ý Per˙, KˇlombÝu og Panama ..."

... en rÝkisstjˇrn Bush hefur einmitt flutt fÝkniefnastrÝ­ sitt ˙t til ■essara landa.

,,Sem er gj÷rsamlega ˇverjandi a­ger­. Vi­ h÷fum lagt ■essi l÷nd Ý r˙st me­ okkar eigin herm÷nnum, ■yrlum og sÚrsveitum, bara vegna ■ess a­ vi­ gßtum ekki framfylgt okkar eigin l÷gum heima fyrir."

┴g˙st Einarsson ■ingma­urinn si­pr˙­i

Ůrßtt fyrir a­ hert refsivi­url÷g gegn neyslu, s÷lu og dreifingu ˇl÷glegra fÝkniefna hafi siglt Ý strand og reynsla undanfarinna 89 ßra sřni a­ a­gengi, frambo­ og eftirspurn eftir vÝmuefnum vir­ist ekkert minnka hvort sem menn eru teknir af lÝfi fyrir smygl, dŠmdir Ý lÝfstÝ­arfangelsi, 50 ßra fangelsi, 30 ßra e­a 12 ßra fangelsi, ■ß eru enn■ß til menn sem tr˙a sta­fastlega ß gildi refsivandarins ■egar kemur a­ lausn fÝkniefnavandans. ┴g˙st Einarsson al■ingisma­ur Samfylkingarinnar er einn af ■eim. Hann lŠtur ekki sagnfrŠ­ilegar sta­reyndir villa sÚr sřn ■egar kemur a­ barßttunni gegn ,,einum stŠrsta og ar­bŠrasta atvinnuvegi Ý heimi". Hann er hinn dŠmiger­i si­fer­ispostuli sem kvartar undan ■vÝ a­ ,,enginn kippir sÚr lengur upp vi­ klßm Ý fj÷lmi­lum" nÚ a­ ,,tillits- og afskiptaleysi sÚ miklu algengara Ý samfÚlaginu en var fyrir nokkrum ßrum." Nema hann og vinir hans au­vita­. ┴g˙st fullyr­ir lÝka ß vef sÝnum a­ til sÚu ,,řmis rß­ Ý barßttu gegn fÝkniefnum sem ekki kosta fÚ", j˙ nefnilega ■au a­ ,,■yngja refsingar vi­ alvarlegum fÝknefnabrotum." Hinga­ til hefur fangavist kosta­ skattgrei­endur fÚ, en sjßlfsagt er ■a­ alveg ˇkeypis fyrir hann, a­ dŠma Ýslensk ungmenni Ý margra ßra fangelsi fyrir a­ vilja neyta annarra vÝmuefna en ■eirra sem renna ˙r fl÷skunni sem hann drekkur ˙r. Ůann 13. jan˙ar 1999 lag­i ┴g˙st Einarsson, ßsamt GÝsla S. Einarssyni ■ingmanni Samfylkingarinnar, fram ß Al■ingi frumvarp um a­ lßgmarksrefsing ver­i 2 ßr vi­ alvarleg brot og hßmarksrefsing fyrir fÝkniefnabrot ver­i hŠkku­ ˙r 10 ßrum Ý 12 ßr. ═ frumvarpinu var einnig lagt til a­ ß KeflavÝkurflugvelli yr­i vakin sÚrst÷k athygli ß ■ungum dˇmum vi­ fÝknefnasmygli en ,,slÝkt er vÝ­a gert erlendis me­ gˇ­um ßrangri" segir ┴g˙st. Hvar nßkvŠmlega fylgdi ekki s÷gunni. Vegna ■ess a­ ,,fˇlki stendur meira ß sama um si­fer­ileg gildi en ß­ur" var­ hinum si­pr˙­u Samfylkingar■ingm÷nnum ekki fullkomlega a­ ˇsk sinni, nema a­ hßmarksrefsing fyrir fÝkniefnabrot var hŠkku­ Ý 12 ßr, Ý tÝ­ Sˇlveigar PÚtursdˇttur dˇmsmßlarß­herra. Ůa­ skaut fÝkniefnas÷lum, fÝkniefnasmyglurum og ,,■egnunum" svo mikinn skelk Ý bringu a­ fÝkniefnavandinn ß ═slandi er um ■a­ bil alveg a­ hverfa, vŠntanlega bara spurning um nokkrar vikur e­a mßnu­i Ý vi­bˇt a­ hann gufi upp me­ ÷llu. Ů÷kk sÚ si­prř­i ┴g˙star, Sˇlveigar og GÝsla.

Ef bandarÝski fÝkniefnamarka­urinn yr­i ger­ur l÷glegur myndi ■a­ hafa umtalsver­ar efnahagslegar aflei­ingar fyrir l÷nd eins og KˇlombÝu og Per˙.

,,Írugglega. Vegna n˙verandi stefnu h÷fum vi­ lßti­ ■essi l÷nd sitja uppi me­ framlei­slu ß landb˙na­arafur­um eins og marÝ˙ana og kˇka, sem er andstŠtt langtÝma hagsmunum ■eirra. Ef vi­ myndum gera fÝkniefnaneyslu l÷glega ß morgun myndi ver­ ß kˇkaÝni sÝ­degis sama dag falla ni­ur eins og steinn."

Og tÝu ■˙sund manns yr­u atvinnulausir.

,,Far­u varlega Ý a­ tala um atvinnuleysi. BŠndur Ý Per˙ geta ekki gert greinarmun ß ■vÝ sem ■eir fß fyrir kˇkalaufin sÝn n˙na og ■vÝ sem ■eir myndu fß eftir l÷glei­ingu. ╔g myndi heldur vilja a­ bŠndurnir hÚldu starfsemi sinni ßfram og hef­u m÷guleika ß a­ setja hrßefni sitt til s÷lu fyrir sanngjarnt ver­, eins og okkar bŠndur. Ůeir sem ver­a atvinnulausir eru ■eir sem grŠ­a ˇtr˙legar upphŠ­ir ß fÝkniefnas÷lu; me­limir glŠpahringja, smyglarar og g÷tusalar."

Annar a­ili sem mun ÷rugglega hagnast er rÝkisvaldi­, sem myndi skattleggja l÷gleg fÝkniefni ß sama hßtt og ßfengi og sÝgarettur.

,,┴byggilega. ١tt tilgangur minn me­ ■vÝ a­ mŠla me­ l÷glei­ingu sÚ ekki a­ ˙tvega rÝkisvaldinu nřja tekjulind."

N˙ hefur hi­ ßratuga langa fÝkniefnastrÝ­ ekki bori­ neinn sjßanlegan ßrangur. Getur ma­ur dregi­ ■ß ßlyktun a­ valdamiklir einstaklingar, ß svi­i stjˇrnmßlanna og bak vi­ tj÷ldin, sÚu a­ vinna sÚr fÚ og ßhrif me­ ■vÝ a­ koma Ý veg fyrir a­ ■a­ skili ßrangri?

,,Ůa­ eru allar lÝkur ß ■vÝ, a­ einstaklingar sem hagnast ß fÝkniefnavi­skiptum muni gera allt sem Ý ■eirra valdi stendur til a­ tryggja fjßrhagslega afkomu sÝna. Ůetta er alls ekki dŠmi um einhverja samsŠriskenningu, heldur fyrirsjßanlegt samband me­lima Ý s÷mu i­ngrein og gildir jafnt um fÝkniefnabarˇninn sem bifrei­aframlei­andann."

Myndi l÷glei­ing ekki hafa heldur snautlegar aflei­ingar fyrir saksˇknara hins opinbera?

,,Saksˇknarinn og hinn saksˇtti hafa sameinginlega hagsmuni af fÝkniefnastrÝ­inu. Bannstefnan tryggir bŠ­i ■eim sem banna efnin og ■eim sem ˙tvega ■au gˇ­a lÝfsafkomu. Ůetta gildir um saksˇknarana, starfsemi ■eirra fŠr vŠnar fjßrveitingar og laun ■eirra hafa hŠkka­. Ůeim er trygg­ur frami og gˇ­ur starfsferill."

Ůetta er fari­ a­ hljˇma eins og samsŠriskenning!

,,Ekki endilega, spillingarfenin eru raunveruleg, til eru g÷gn sem sanna ■a­, og ■eim fer fj÷lgandi. Ů˙ getur veri­ viss um ■a­, a­ ■egar til mikils er a­ vinna ver­ur alltaf til fˇlk sem langar Ý vinninginn og er tilb˙i­ a­ setja alla a­ra hagsmuni til hli­ar til a­ nß Ý hann."

Gu­mundur Sigurfreyr og Hannes Haraldsson ■řddu og tˇku saman.



HŠstirÚttur
Fyrri lÝf?
Don Juan
Velheppna­ur
Uppt÷kubei­nin
Hamplygar
Erla Stefßnsdˇttir
Gildismati­
Hamplygar
Hass og heilsa
L÷glei­ing
MarÝ˙ana
á | ForsÝ­aá | ┴lit annarraá | Um h÷fundinná | T÷lvupˇsturá | Tenglasafni­ | Gestabˇkiná| Spjall |
ę Gu­mundur Sigurfreyr Jˇnason